Motivasyon (Güdülenme) Nedir?

    Genellikle hepimizin gündelik hayatta kullandığı, bazen anlamını bilerek bazen de kulaktan dolma bir şekilde kullandığımız “motivasyon” kavramının kökü İngilizcede kullanılan “motive” kelimesine dayandırılabilir ve bu kelimenin Türkçe tercümesi “güdü” olarak yapılabilir. Yani aslında motivasyon ile kast edilen insanların eylemleri arkasındaki güdüdür. Güdü kelimesinin de tanımı motivasyon kavramının anlaşılması için önemlidir. Aslında güdü kelimesi basitçe bir eylemin sebebi olarak tanımlanabilir. Misal olarak, acıkan bir kişi düşünelim. Bu kişinin açlığını gidermesi için yemek yemesi bir güdü örneğidir. Ya da bir çalışanın işinde terfi alabilmesi için kendisine verilen işi en güzel şekilde yapmaya çalışması da bir güdü örneğidir.

    Hazır güdü kavramının tanımına girmişken, güdü kavramının davranışlarımızın oluşmasındaki rolünü kısaca açıklamakta fayda var. Şöyle ki; öncelikle bir davranışın oluşabilmesi için bir ihtiyaç veya amaç gereklidir. Sonrasında organizmada ortaya çıkan bu ihtiyaç nedeniyle, organizmada bir gerilim ortaya çıkar. Gerilim organizmaya rahatsızlık veren bir durumdur. Organizma bu rahatsızlık veren durumdan kurtulmak için ihtiyacı fark eder ve ihtiyacın giderilmesi yönündeki gerekliliği hissettirir ve bu ihtiyacın giderilmesi için organizmada bir güç oluşur. Bu ihtiyacı hissettiren ve gücün oluşmasını sağlayan mekanizma dürtüdür. Dürtü ortaya çıktıktan sonra organizmanın ihtiyacını karşılamak için girişimde bulunma durumu ise güdüdür.

Bir örnekle kavramsallaştıralım. Mesela; bir bireyin karnının acıkması, açlık ihtiyacının gösterir. Açlık ihtiyacından dolayı bireyde bir gerilim oluşacak -dikkatin dağılması veya karnının guruldaması gibi- ve bireyde açlık dürtüsü ortaya çıkmış olacak ki bu dürtünün işlevi ise güdüye temel teşkil etmek ve bireyin açlığını gidermesini sağlamaktır. Yani güdü sonucunda bir davranış ortaya konur. Bu da muhtemelen yiyecek arama davranışı olacaktır. İhtiyaç karşılandığında organizma doyuma ulaşır ve rahatlama oluşur.

Aslında motivasyon, çeşitli alanlarda farklı biçimlerde tanımlanabilen bir kavramdır. Örneğin ruhbilimcilere göre, insan davranışlarının gücü ve yönüyle ilişkili psikolojik bir kavram olan motivasyon, fizikçiler tarafından bir organizmanın dokuları içerisinde enerji dönüşümü yapan uyarıcı, güçlendirici ve düzenli davranış süreci olarak tanımlanmaktadır. Türkçe’de ise güdülenme ve isteklendirme kavramıyla ifade edilir.

Güdülenme, bireyi harekete geçiren ve bireyin hareketlerinin yönünü tayin eden, bireyin düşünceleri, umutları ve inançlarıdır. Biraz daha ayrıntılı ifade edecek olursak arzu, istek, amaç, hedef, ihtiyaçlar, dürtü, güdü, eğilim, davranış, çıkar, seçme, tercih, irade, hırs, korku, özlem, idrak, tutum, heves, teşvik, imrenmek, başarı gibi birçok kavram motivasyonun tanımı içerisinde yer almaktadır. Çünkü motivasyon, kişinin eyleminin yönünü, gücünü ve öncelik sırasını belirleyen iç veya dış bir uyarıcının etkisiyle harekete geçmesi ile ilgilidir.

Ayrıca motivasyon, genellikle amaca yönelik davranışlarla ilişkili bir süreçtir. Yani bireyin bir amaca yönelmesi ya da harekete geçirilmesi anlamına gelmektedir. Her bireyin sürekli olarak tatmin etmeye çalıştığı bazı ihtiyaçları bulunmaktadır. Bireyde bu ihtiyaçların ortaya çıkmasıyla motivasyon süreci başlar. Birey bu ihtiyaçları gidermek için belirli bir davranışta bulunacaktır. Bu davranış ihtiyacı karşılayacak bir amaç ve istek yönünde olacaktır.

 

 

     Kaynakça:

1- Seker, S. E. (2015). Motivasyon Teorisi (Motivation Theory). YBS Ansiklopedi, 2(1), 22-26.

2- Şahin, A. (2004). YÖNETİM KURAMLARI ve MOTİVASYON İLİŞKİSİ. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (11), 523-547.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir